Ik weet het. De titel is een beetje een lul. Maar je klikte wel. En misschien is dat precies het probleem. We zijn tegenwoordig ontzettend goed geworden in het oplossen van mentale problemen met nog meer informatie.
Nog een podcast.
Nog een boek.
Nog een cursus.
Nog een therapeutisch TikTok-filmpje waarin iemand je in 37 seconden uitlegt waarom je bindingsangst hebt.
En ondertussen zit je hoofd nog steeds overuren te draaien. Ik geloof steeds meer dat we soms niet zozeer méér informatie nodig hebben. We hebben goede ideeën nodig. Andere manieren om naar onszelf en naar het leven te kijken. Er zijn namelijk al duizenden jaren mensen bezig met precies dezelfde ellende waar wij vandaag tegenaan lopen.
Liefde. Angst. Eenzaamheid. Hebzucht. Keuzes maken. Verlies. Vriendschap. Dood. De vraag wat een goed leven eigenlijk is. Wij hebben alleen besloten dat we het allemaal opnieuw moeten uitvinden in een tijdperk waar mensen meer denken aan zichzelf en een perfect plaatje zijn dan ooit. Misschien is dat niet zo slim.
Als je jezelf mentaal zwak vindt:
Kijk eens naar het Stoïcisme. Stoïcisme gaat over leren onderscheiden waar jij invloed op hebt en waar je dat niet hebt. En dat klinkt heel simpel. Totdat je eens gaat kijken hoeveel tijd je op een dag besteedt aan dingen waar je helemaal geen invloed op hebt. Wat iemand van je denkt. Of iemand je leuk vindt. Of iemand je bericht leest. Wat er in het verleden is gebeurd. Wat iemand anders doet. Of iemand ooit spijt krijgt. Of de wereld morgen ineens besluit zich normaal te gaan gedragen. Je kunt daar eindeloos mee bezig zijn.
Maar het verandert niets. Je hebt dan alleen jezelf een hele dag ellendig gemaakt. Dat betekent niet dat je niets mag voelen. Het betekent dat je misschien moet ophouden met doen alsof iedere gedachte van jou een opdracht is. Niet alles wat je denkt verdient je aandacht. Dat vind ik een behoorlijk belangrijke les.
Heb je alles wat je ooit wilde en ben je alsnog ongelukkig?
Dan zou ik eens naar het Epicurisme kijken. Epicurus gaat veel over gelukkig zijn met wat je hebt. Over het verschil tussen wat je werkelijk nodig hebt en wat je denkt nodig te hebben. En daar zit iets heel ongemakkelijks in. Want wat als je niet ongelukkig bent omdat je te weinig hebt? Wat als je ongelukkig bent omdat je nooit geleerd hebt wanneer het genoeg is? Je krijgt die baan. Dan wil je promotie. Je krijgt promotie. Dan wil je meer geld. Je hebt meer geld. Dan wil je een groter huis. Een mooier lichaam. Meer volgers. Meer erkenning. Een spannender leven. En ondertussen ben je zo druk bezig met het volgende dat je niet eens meer ziet wat er al is.
Misschien heb je geen nieuw leven nodig. Misschien moet je leren om het leven dat je hebt weer daadwerkelijk te ervaren.
Denk je iedere beslissing helemaal kapot?
Pragmatisme.
Niet:
“Maar wat als...?”
Niet:
“Wat als ik over vijf jaar spijt krijg?”
Niet:
“Wat zou de perfecte keuze zijn?”
Maar: Probeer. Go with the flow. Kijk wat er gebeurt. Leer. Pas aan. Kies opnieuw als dat nodig is. Wij willen tegenwoordig voor iedere beslissing eerst absolute zekerheid. Maar die bestaat niet. Je kunt twintig keer nadenken over een deur voordat je hem opent. Je weet nog steeds niet wat erachter zit. Dus soms moet je gewoon opendoen. En ja. Misschien zit er een muur. Dan heb je in ieder geval informatie. Pragmatisme leert dat controle houden niet het meeste loont.
Ben je het contact met jezelf kwijt?
Dan zou ik eens kijken naar het Transcendentalisme. Dit klinkt lastiger dan het is. Wanneer heb jij voor het laatst ergens gezeten zonder telefoon? Wanneer heb je voor het laatst gewandeld zonder podcast? Wanneer heb je iets gemaakt zonder dat het goed moest worden? Wanneer heb je voor het laatst een gevoel gehad zonder het meteen te Googelen?
We worden overspoeld. Door meningen. Door beelden. Door geluid. Door informatie. Door mensen die precies weten wie jij zou moeten zijn. Misschien is een deel van jezelf daardoor gewoon overstemd geraakt. En misschien hoor je jezelf pas weer als het even stil wordt.
En dan is er de Hávamál. Het beste voor het laatste, zoals ik mijn maaltijden graag eet! 🍝
Ik heb een zwak voor het boek genaamd de Hávamál. En dan vooral The Words of Odin van Robin Artisson, die versie raad ik aan. Het zou volgens velen geschreven zijn door de god Odin zelf, ongeveer duizend jaar geleden. Odin is de machtigste god in de Noordse mythologie. De Hávamál is zijn geschrift over hoe mensen een gelukkig leven kunnen leiden, inclusief zijn fouten en lessen. Het zijn geen regels, het zijn adviezen.
Sommige lessen zijn behoorlijk hard. En juist daarom ben ik er iets aan gaan hebben. De Hávamál probeert je niet voortdurend een goed gevoel over jezelf te geven. Het vertelt je dat je moet opletten. Dat je moet nadenken. Dat je niet iedereen zomaar moet vertrouwen. Dat je je mond soms beter kunt houden. Heerlijk verfrissend. Het meest bijzondere aan dit schrift is dat het in onze huidige tijd nog relevant is!
De Hávamál is ook niet bepaald romantisch over mensen. Vriendschap vraagt iets. Je moet elkaar opzoeken. Je moet elkaar helpen. Je moet ergens voor elkaar zijn. Niet alleen wanneer het gezellig is. Dat vind ik eigenlijk een mooie gedachte in een tijd waarin we honderden mensen op sociale media kunnen hebben en toch niemand bellen wanneer het echt misgaat.
En misschien is een van de hardste lessen wel dat niets van wat je hebt permanent van jou is. Je bezit niet werkelijk wat je bezit. Je lichaam niet. Je geld niet. Je huis niet. Je status niet. Je leven zelfs niet. Alles kan verdwijnen.
Dat klinkt misschien verschrikkelijk, maar het heeft iets bevrijdends. Want als je begrijpt dat niets gegarandeerd is, kun je misschien stoppen met je hele leven proberen alles vast te houden. Je kunt er ook gewoon van genieten zolang het er is.
En uiteindelijk blijft niet je huis achter. Niet je bankrekening. Niet hoeveel mensen je volgden. Wat blijft hangen is wat je hebt gedaan. Wie je hebt geholpen. Hoe je iemand hebt laten voelen. Wat je hebt gemaakt. Wat je hebt geleerd. Wat je hebt doorgegeven. Dat is misschien wel het stukje van de Hávamál dat ik het meest waardevol vind.
Wees niet perfect, wees wijs.
Misschien ben je helemaal niet mentaal zwak. Misschien heb je gewoon nooit geleerd welk gereedschap je wanneer moet gebruiken. En misschien is dat precies waarom ik boeken zoals deze zo waardevol vind. Niet omdat ze alle antwoorden hebben. Maar omdat ze je soms een vraag geven die je zelf allang niet meer stelde.